Eind 2005 heeft Natuurpunt in Duffel op de grens met (en zelfs gedeeltelijk op) Sint-Katelijne-Waver de eerste aankopen gedaan in de Goorbosbeekvallei. Met een dubbele aankoop van enerzijds 0,35 hectare: het zogenaamde Wiel (met ondermeer de EU-beschermde soort Kamsalamander) en anderzijds een overstroombaar bos van ruim 3 hectare, is het laatste nog mogelijke natuurproject in Duffel gelanceerd. Samen met de ongeveer 0,70 hectare NMBS-gronden en de 0,67 hectare Dijkstapplas hebben we nu zo’n 4,5 hectare natuur in de Goorbosbeekvallei veilig gesteld.
Met de voeten in het water!
De meeste natuurwaarden houden er hier van met hun voeten in het water te staan. Dat konden de twijfelaars die het gebied nog niet zo goed kenden met eigen ogen vaststellen in februari toen één van de weinige zondvloeden de gebieden in een wip volledig blank zette. Het grote waterbergend vermogen van het hele gebied biedt een ideale bescherming tegen wateroverlast in voornamelijk de stationsomgeving van Sint-Katelijne-Waver. Natte natuur is dus de beste garantie voor droge voeten van onze Katelijnse buren. Niet alleen de natuur zal van ons project beter worden, ook de mens. Jarenlang had bijna niemand aandacht voor de aanwezige natuurwaarden in het gebied, omdat het onbekend gebied was. De vorige eigenaar had dan ook rond zijn bos een 3 meter hoge draad gezet, waardoor zijn bos hermetisch afgesloten was. Wij Natuurpunt (die vaak onterecht worden beschuldigd van prikkeldraadbeleid) gaan die draad letterlijk en figuurlijk afbreken. Bedoeling van ons is voor de zoveelste keer een toegankelijk natuurgebied maken waar planten, dieren heerlijk kunnen vertoeven en de wandelaar hiervan ten volle kan genieten. Dit alles is natuurlijk nog niet voor morgen, er ontbreken trouwens nog een aantal stukjes om deze droom te realiseren.
.jpg) |
.jpg) |
Storten is toegelaten!
Met de aankoop zijn alvast deze kleine 4 hectare overstroombare natuur veilig gesteld en daarmee realiseren wij iets waarin de overheden blijkbaar niet slagen, het vrijhouden van overstroombaar gebied. De provincie Antwerpen was wel direct bereid om een mee te helpen de restfinanciering te dragen van dit project. Uitzonderlijk is dat, want de provincie Antwerpen betaalt maar zelden mee. Eigenlijk is het wel erg logisch dat ze mee bijdragen, want de aankoop kadert immers in de realisatie van hun deelbekkenplan (actie bewaren en extra waterberging van het springbos). We zullen binnenkort ook aan de gemeenten vragen of ze een duit in het zakje willen doen, maar ondanks deze overheidssubsidies blijven er natuurlijk nog duizenden euro’s zelf te betalen. Dat gat vullen we op met ondermeer de succesvolle natuur.kalenderverkoop maar ook jij kan ons helpen door te storten op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 nr 7749 (Mosterdpot), vanaf 40 euro krijgt u een fiscaal attest. Hoe sneller dit gat opgevuld is, hoe sneller we bijkomende percelen kunnen veilig stellen en hoe mooier en beter toegankelijk we dit natuurgebied kunnen maken.
STORTEN IS DUS TOEGELATEN!
Goorbosbeekproject onderdeel van het Mosterdpotproject
Er werd beslist het Goorbosbeekproject te koppelen aan het nabijgelegen natuurgebied De Mosterdpot en mee op te nemen in het de perimeter van de Mosterdpot. Zo kwam het beheersteam van de Mosterdpot samen en werd er overleg gepleegd met de kern St Katelijne Waver van buurafdeling Mechels Rivierengebied die direct bereid waren aan dit project mee te werken. Dit resulteerde zelfs tot een voorstelling van het project op hun lokale algemene vergadering. Er werd ook een plaatsbezoek georganiseerd in januari waardoor zowel onze bestuursleden van ons als deze van het Mechels rivierengebied voor de eerste keer kennis konden maken met de aangekochte stukken.
Toekomstvisie en natuurbeheer
De terreinwerkers zaten ook niet stil. De akte was nog maar net verleden of er werden in het Wiel enkele wintermaaiingen uitgevoerd dankzij het droge januariweer, zodat alvast een stuk verstikkende laag is verwijderd wat de vegetatie beslist dit jaar al ten goede zal komen. Er werd ook al een toegangsweg gemaakt doorheen de NMBS-berm naast het spoor zodat het Wiel makkelijker vanuit Duffel te bereiken is (dit is alvast een stuk van het toekomstige wandelpad). De grote droom is om een wandelpad te trekken van de toegangsweg aan de Mechelsebaan in Duffel naar de Goorboslei in Sint-Katelijne-Waver doorheen de Goorbosbeekvallei. Dit is echter momenteel nog niet mogelijk. Natuurpunt zal dan ook met de waterbeheerder, de provincie in dit geval, en de gemeenten rond de tafel gaan zitten om dit wel te realiseren.
Het grootste stuk van de aankoop bestaat uit populierenbos. In één gedeelte ligt nog veel vreemd materiaal zoals fazantenfuiken en andere rommel. Bedoeling is in mei alvast met een school dit af te breken en te verwijderen. Het populierenbos zal geleidelijk omgevormd tot een overstroombaar essen-elzenbroekbos. In het voorjaar zal er een uitgebreide inventarisatie plaatsvinden van de flora, om te zien wat de potenties als bos zijn. Tijdens ons plaatsbezoek waren we alvast verrast over de hoeveelheden Kruipend Zenegroen en gevlekte aronskelkrozetjes.
.jpg) |
.jpg) |
De omvorming zal gebeuren door een combinatie van ringen en strooksgewijze kaapkap van de populierenbestanden in de beste houtopbrengst stukken. In het Katelijnse gedeelte wordt er zo min mogelijk gekapt, dit bos is nu al prachtig van structuur en hier zullen enkel de populieren individueel gekapt of geringd worden die het opschieten van inheemse essen, elzen of eiken verhinderen.
Om de waterberging nog te versterken zal Natuurpunt binnenkort met de provincie overleggen welke ingrepen er kunnen gebeuren op de waterloop en de oevers, want laat het duidelijk zijn dat wij vragende partij zijn om naar een nog frequentere en intensere overstromingsregime te gaan.
Er zal ook een beheersplan en toekomstvisie opgemaakt worden voor het hele gebied van de Goorbosbeekvallei, want het is duidelijk met de 4 hectare alleen zijn we nog maar aan het begin van dit project. Er liggen nog vele overstroombare percelen, prachtige maar wel sterk bedreigde dottergraslanden en grote zeggenvegetaties, natte weilanden maar ook droge, zelfs kurkdroge schrale stuifduingraslanden. We zullen binnenkort met de eigenaars gaan onderhandelen voor een eventuele aankoop van aanliggende percelen of toch minstens een onderhoudsovereenkomst, want een natuurgebied kan pas een duurzame toekomst hebben als het groot genoeg is. De landbouw kan met deze gronden niets doen, vermits ze verzopen zijn. Maar voor ons betekenen verzopen gronden: waterrijke gronden!
Johan
In december 2005 kocht Natuurpunt nog eens 3 hectare grond aan in de Goorbosbeekvallei. Dat brengt het totaal op ongeveer 4 hectare, want eerder in het begin van 2005 werd het Wiel al aangekocht.
De recente aankoop is een overstroombaar waardevol bos, bestaande uit 3 kadasterpercelen, in de Goorbosbeekvallei, waarvan één bosperceel op de gemeente Sint-Katelijne-Waver is gelegen. Het bos bestaat voornamelijk uit populierenaanplant, maar eronder groeit ook Es, Zomereik, enz … . Het bos dat we kochten ligt in alle geval in overstroombaar gebied en is op sommige plaatsen nog rijk aan bosflora, omdat volgens de Ferrariskaarten deze bossen behoren tot het vroegere Goorbos (Bois de Goor) en het dus altijd bos is geweest. Ook tal van paddestoelen werden gezien. De garantie dat alvast dat gedeelte van de Goorbosbeekvallei intact blijft is nu wel heel zeker. Met deze aankoop van maar liefst 3 hectare is dit natuurproject in Duffel nu echt gelanceerd.
.jpg)
Er werd ook contact opgenomen met de provincie Antwerpen, dienst Waterbeleid. Een plaatsbezoek wekte zeker de interesse door de provincie, omdat zij als beheerder van de Goorbosbeek dit bos kunnen gebruiken voor extra waterberging.
Alle gevaar tot verlies van natuurwaarden in de Goorbosbeekvallei is echter nog niet verdwenen: onlangs werd nog een dottergrasland helemaal vergraven en vernietigd om er een waterreservoir voor de nieuw ingeplante serre aan te leggen. Dit betekent meteen ook een half hectare minder waterbergings-mogelijkheid. Gelukkig zijn de meest waardevolle percelen nog ongeschonden, maar dat kan zo te zien nog elke dag veranderen. We volgen dit uiteraard op de voet op en proberen ook deze percelen definitief veilig te stellen.
.jpg)
Nu we 4,5 ha in bezit en huur hebben, gaan we het Goorbosbeekproject en het fort van Duffel mee opnemen in onze uitbreidingsperimeter van het natuurreservaat De Mosterdpot.
De aankoop van dit 3 hectare grote bos was niet evident, wegens gelegen in agrarisch gebied op het gewestplan. De aankoop was wel noodzakelijk en een buitengewone kans die we niet mochten laten schieten. Aankopen in agrarisch gebied zijn duur voor onze vereniging, omdat de Vlaamse overheid hier aanzienlijk minder subsidie geeft dan in groene bestemmingen op het gewestplan. Het zal er nu op aankomen de restfinanciering te dragen, giften voor dit project zijn dan ook meer dan welkom. (Dit op het reservatenfonds van Natuurpunt vzw, rekeningnummer BE56 2930 2120 7588. Met als vermelding: Nr. 3703 Natuurgebieden afdeling Oude Spoorweg., vanaf 40 euro fiscaal aftrekbaar). Wie een natuur.kalender kocht weet alvast waarvoor we het geld nu zullen gebruiken. We zullen zeker ook vragen aan de provincie en bij de twee gemeenten een oproep te doen om een deel van de restfinanciering mee te helpen dragen, want uiteindelijk helpen we hen om hun beleid te realiseren: Het vrijwaren van de beekvalleien en op die manier wateroverlast vermijden. De maatschappij zal er alleen maar beter van worden en vooral de bewoners van de stationsomgeving van Sint-Katelijne-Waver.
Vermits deze aankoop nogal onverwachts is gekomen is de visie voor het gebied nog niet helemaal vastgelegd. We gaan alleszins overleg plegen met de dienst waterbeleid van de provincie hoe zij extra berging voor water kunnen creëren, hoe we de percelen zullen beheren en herstellen en welke eenmalige natuurinrichtingswerken er moeten gebeuren. Bij het plaatsbezoek had de provincie het idee om de oever af te schuinen zodat het bos makkelijker en sneller overstroomt.
Wellicht zullen we het bos geleidelijk aan omvormen tot een echt overstroombaar valleibos bestaande uit es en eik en de populier en de enkele exoten en sparren eruit verwijderen. We zullen zeker ook nakijken hoe we doorheen dit bos ook een wandelpad kunnen trekken, zodat iedereen van de Goorbosbeekvallei zal kunnen genieten. Onze slogan ‘Natuur voor iedereen’ willen we immers in de praktijk brengen. Dit alles is echter een middellange termijnvisie en zal nog niet voor morgen zijn, maar de mogelijkheid is nu wel gecreëerd om het ooit te realiseren en vooral dit stukje natuur is veiliggesteld van een eventuele vernietiging.
Peter en Marleen die voor hun cursus natuurgids een studiewerkje maken over ’t Wiel hebben er direct 3 ha bijkomend studiegebied bij. Hun studie zal de basis vormen voor het toekomstig beheersplan.
Johan
Sinds kort heeft Natuurpunt Oude Spoorweg bijna 1 hectare uitzonderlijk waardevol gebied extra in beheer. Ongeveer 50 are is werkelijk aangekocht, de overige 45 are is eigendom van de NMBS, waarmee we een onderhoudsovereenkomst zullen afsluiten. Het betreft 3 aaneengesloten percelen gelegen in de Goorbosbeekvallei op de grens met St-Katelijne-Waver. De percelen liggen in agrarisch gebied op het gewestplan naast de spoorlijn Antwerpen-Brussel niet zo ver van het station van St-Katelijne-Waver. Het was niet evident om ze aan te kopen, omdat de restfinanciering zwaar is. Slechts 55% wordt gesubsidieerd door de Vlaamse overheid, de rest moet de afdeling helemaal zelf afdragen, tenzij we ook bij de gemeente en/of provincie projectsteun mogen ontvangen. De percelen liggen niet zo ver van de Mosterdpot, de projectzone van dit natuurgebied zal dan ook uitgebreid worden met de gehele Goorbosbeekvallei, waar ook al het perceel Dijkstapplas in ligt.
Landbouw is op deze percelen onmogelijk, daarvoor zijn de percelen veel te nat. Het is immers natuurlijk overstromingsgebied van de Goorbosbeek en maakt deel uit van het Springbos. Bij overstromingen kan je hier zelfs met lieslaarzen nog nat worden. Hierdoor zijn de percelen zeer rijk aan natuur. Op het perceel ligt ook het zogenaamde Wiel. Een Wiel is eigenlijk een diepe vijver, die ontstaan is toen de getijdenwerking van de Nete nog tot ver stroomopwaarts in de Goorbosbeek zichtbaar was.
Tijdens fuikenonderzoek in 2001 en 2002 werd in het Wiel de Europees beschermde kamsalamander gevonden. Dit is tot nu toe de enige vindplaats in Duffel en we zijn dan nog geen beetje blij dat we dat Wiel verworven hebben. We zullen immers alle maatregelen nemen in de toekomst die nodig zijn om deze opmerkelijke salamander te behouden. Het Wiel is ook een belangrijke voortplantingsplaats van gewone pad en bruine kikker. Ook het vetje (een vissoort) werd in de fuiken teruggevonden.
De vegetatie bestaat vooral uit wilgenstruweel, rietveld, grote zeggenvegetatie en de drogere stukken uit struweel en jong gemengd loofbos. In het wilgenstruweel komt de dotterbloem en moerasandoorn veelvuldig voor. In het voorjaar staan er tal van interessante voorjaarsbloeiers in het gemengd loofbos zoals bosanemoon, slanke sleutelbloem, maar ook gevlekte aronskelk en gele dovenetel.
Voorlopig gaan we het perceel nog niet echt beheren. In het voorjaar van volgend jaar staan er wel inventarisatieavonden op het programma. Er zullen eerst afspraken komen met de Dienst Waterbeleid van de Provincie Antwerpen, die in dit gebied extra waterberging wil creëren. Ons nieuw aangekocht perceel schept zeker kansen om nog extra water te bergen en daar willen we constructief aan meewerken. Onze aankoop heeft alvast vermeden dat deze percelen ooit zouden vernietigd of opgehoogd worden. Bovendien maakt ons gebied deel uit van een ambitie van de provincie Antwerpen en Natuurpunt om de gehele vallei terug te geven aan de Goorbosbeek en Bemortelloop, zodat de stationsbuurt van St-Katelijne-Waver gevrijwaard zullen zijn van ellendige wateroverlast zoals in 1998 en dat tevens de natuurwaarden in de vallei behouden blijven.
Deze aankoop kost onze afdeling heel veel geld. Wie ons wil steunen kan een bedrag storten op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 met vermelding: Projectnummer 7749 Mosterdpot. Voor giften vanaf 40 euro krijgt u een fiscaal attest.
Ik wil ook graag de broers Piens (de vroegere eigenaars) danken voor hun constructieve en faire houding tijdens de onderhandelingen over de verkoop.
Johan
.jpg) |
.jpg) |
.jpg) |